Na blogu pisaliśmy już o tym, jak przygotować szatnię na kontrolę PIP, kiedy potrzebna jest szafa do suszenia ubrań roboczych i jak dobrać ciężką szafę warsztatową MSW. Tym razem zajmiemy się chemią, którą ma prawie każda firma, czyli olejami, rozpuszczalnikami i klejami. Zwykle stoi na regale w kącie warsztatu, a od 1 listopada 2026 r. warto spojrzeć na nią jeszcze raz, bo kończy się okres przejściowy dla nowych klas zagrożenia w przepisach CLP.
Z tego tekstu dowiesz się, co zmienia się w CLP, co przepisy BHP mówią o przechowywaniu substancji chemicznych, kiedy szafka na chemikalia musi być zamykana i jak dobrać szafę na chemikalia z oferty Malow.
Co zmienia się 1 listopada 2026 - nowe klasy zagrożenia w CLP
Zacznijmy od podstaw - CLP to unijne rozporządzenie o klasyfikacji, oznakowaniu i pakowaniu substancji chemicznych i ich mieszanin (z ang. Classification, Labelling and Packaging). Określa, kiedy produkt chemiczny uznaje się za niebezpieczny i co musi znaleźć się na jego etykiecie, czyli piktogramy, hasło ostrzegawcze oraz zwroty H i P. Obowiązki z CLP spoczywają na firmach, które wprowadzają chemię do obrotu, czyli na producentach, importerach i dystrybutorach. Ty jako pracodawca korzystasz z tych informacji na co dzień, bo to etykieta i karta charakterystyki mówią, jak przechowywać daną chemię, a przepisy BHP wymagają, żebyś się do tego stosował. Dlatego zmiana w CLP przekłada się wprost na to, co stoi na półkach w Twojej firmie i gdzie powinno stać.
W 2008 r. Unia Europejska przyjęła rozporządzenie CLP (WE) nr 1272/2008, które przeniosło do Europy system GHS opracowany przy ONZ. To wtedy pomarańczowe kwadraty ustąpiły miejsca czerwonym rombom, które dziś widzisz na kanistrach i puszkach. Razem z piktogramami przyszły zwroty H, które opisują zagrożenie, oraz zwroty P, które mówią, jak obchodzić się z produktem i jak go przechowywać.
Rozporządzenie delegowane (UE) 2023/707, obowiązujące od 20 kwietnia 2023 r., dodało sześć nowych klas zagrożenia, których nie ma jeszcze w systemie ONZ. To substancje zaburzające gospodarkę hormonalną (ED) oraz trwałe, kumulujące się w organizmach albo przemieszczające się w wodzie (PBT, vPvB, PMT, vPvM). Mówiąc prościej, substancje toksyczne, których skutki wychodzą na jaw po latach.
Termin 1 listopada 2026 i nowe etykiety substancji niebezpiecznych
Substancje wprowadzane do obrotu od 1 maja 2025 r. klasyfikuje się według nowych kryteriów od razu. Te, które trafiły na rynek wcześniej, mogły zachować starą etykietę do 1 listopada 2026 r. i właśnie ten okres przejściowy się kończy. Mieszaniny, czyli większość gotowych produktów, mają czas do 1 maja 2028 r., jeśli trafiły na rynek przed 1 maja 2026 r. (CIOP, „Bezpieczeństwo Pracy” nr 2/2024).
Przeetykietować produkt musi dostawca, ale Ty odpowiadasz za aktualne karty charakterystyki, w których mogą pojawić się nowe zwroty P o przechowywaniu. Inne zmiany, np. wielkość czcionki na etykietach, Unia przesunęła na 1 stycznia 2028 r. (rozporządzenie (UE) 2025/2439), ale nowych klas zagrożenia to nie dotyczy.
Przechowywanie substancji niebezpiecznych w firmie - przepisy i bezpieczeństwo użytkowania
CLP mówi, jak chemikalia oznaczać, a gdzie je trzymać, mówią polskie przepisy BHP. Przechowywanie niebezpiecznych substancji to więc obowiązek pracodawcy, a nie kwestia gustu.
Spis, karty charakterystyki i oznakowanie materiałów niebezpiecznych
Art. 221 Kodeksu pracy pozwala stosować substancje niebezpieczne tylko wtedy, gdy są widocznie oznakowane, a Ty masz ich aktualny spis, karty charakterystyki i opakowania chroniące przed pożarem lub wybuchem. Ogólne przepisy BHP (t.j. Dz.U. z 2003 r. nr 169, poz. 1650 ze zm.) dodają, że materiały niebezpieczne trzyma się w miejscach i opakowaniach przeznaczonych do tego celu (§ 93), nigdy w opakowaniach po żywności (§ 94), z zachowaniem ograniczeń wspólnego składowania (§ 96 i § 99).
Oznakowane powinno być też samo miejsce składowania. Znak ostrzegawczy wiesza się przy szafie albo na drzwiach pomieszczenia, w miarę możliwości na wysokości wzroku. Przy różnych środkach chemicznych wystarczy ogólny znak, jeśli każdy pojemnik ma etykietę (rozporządzenie Ministra Zdrowia z 22 maja 2012 r., Dz.U. poz. 601).
P405 „Przechowywać pod zamknięciem” - kiedy szafka na chemikalia musi mieć zamek
Zwrot P405 „Przechowywać pod zamknięciem” oznacza, że produkt powinien trafić do zamykanego miejsca, a nie na otwarty regał. Według CIOP przypisano go m.in. nowym klasom substancji zaburzających gospodarkę hormonalną, więc po 1 listopada może pojawić się na produktach, które wcześniej go nie miały. Często mają go też substancje toksyczne.
Drugi powód to osoby postronne. Ogólne przepisy BHP wymagają, by osoby niepowołane nie miały dostępu do miejsc ze zbiornikami materiałów niebezpiecznych (§ 95). W firmie bez osobnego magazynu zamykana szafka na chemikalia jest najprostszym sposobem, żeby ten wymóg spełnić, a klucz ma kierownik albo osoba odpowiedzialna za BHP. Od tego zależy bezpieczeństwo przechowywanych substancji i ludzi, którzy z nimi pracują.
Czy szafa materiałów niebezpiecznych musi stać w osobnym pomieszczeniu?
Nie zawsze. Liczą się ilość i rodzaj chemii, bo § 99 ogólnych przepisów BHP wymaga, by ilość składowanych materiałów nie przekraczała ilości dopuszczalnej dla danego materiału i pomieszczenia. Przy stanowisku możesz trzymać tyle, ile potrzebujesz do bieżącej pracy (§ 46). Dlatego w wielu warsztatach szafa materiałów niebezpiecznych stoi przy stanowiskach, a zapas w magazynie.
Przed 1 listopada przejdź przez krótką listę kontrolną:
Spis substancji. Sprawdź, czy lista zgadza się z tym, jakie środki chemiczne naprawdę stoją na półkach.
Karty charakterystyki. Poproś dostawców o aktualne karty i przeczytaj sekcję 7 o magazynowaniu.
Zwroty P. Produkty ze zwrotem P405 i substancje toksyczne przenieś do zamykanej szafy.
Segregacja. Agresywne chemikalia, np. kwasy i ługi, trzymaj z dala od produktów łatwopalnych.
Oznakowanie. Powieś znak ostrzegawczy na drzwiach i zaktualizuj instrukcję składowania.
Szafa bezpieczeństwa czy metalowa szafa na chemikalia - gdzie leży granica
Nazwy „szafa bezpieczeństwa” i „szafa na chemikalia” często pojawiają się zamiennie, chociaż oznaczają różne meble. Szafa bezpieczeństwa w ścisłym znaczeniu to szafa ognioodporna, badana według normy EN 14470-1, która przez 15, 30, 60 albo 90 minut chroni zawartość przed ogniem. Standardowe szafy chemiczne robi się z blachy stalowej i służą do porządnego, zamykanego przechowywania substancji chemicznych, ale nie mają klasy odporności ogniowej.
Czy solidna szafa na chemikalia zastąpi szafę ognioodporną?
Nie. Solidna szafa na chemikalia rozwiązuje bałagan, wycieki chemikaliów, zapach i dostęp osób postronnych. Jednak przechowywanie łatwopalnych substancji w większych ilościach, np. rozpuszczalników w hali, to zadanie dla szafy ognioodpornej, jeśli wskazuje ją ocena ryzyka albo rzeczoznawca ppoż. Przy olejach, smarach i klejach metalowa szafa w zupełności wystarczy.
Jak działają systemy wentylacji w szafce na chemikalia?
Z napoczętych puszek zawsze coś paruje, a w zamkniętej szafie opary nie mają dokąd uciec. Zadaniem wentylacji jest więc zapobieganie gromadzeniu się oparów we wnętrzu szafy. Najprostszy sposób to otwory wentylacyjne w drzwiach, na dole i na górze, dzięki którym powietrze stale się wymienia.
Przy rozpuszczalnikach przyda się anemostat. Szafy chemiczne wyposażone w anemostat podłączysz rurą do wyciągu budynku albo do systemu wentylacji zewnętrznej, więc odprowadzanie niebezpiecznych oparów odbywa się na zewnątrz, a nie do hali, w której pracują ludzie. Samo podłączenie systemu wentylacji zleć instalatorowi, który dobierze wydajność wyciągu.
Solidna szafa na chemikalia Malow MSW - główne zalety i elastyczne wyposażenie
Do chemii polecamy szafy Malow z serii MSW na chemikalia, oznaczone w nazwie literami „pa”. To szafy chemiczne wyposażone w półko-wanienki, perforowane drzwi i anemostaty, z tej samej rodziny ciężkich szaf, którą opisywaliśmy w przewodniku po szafach MSW. Wszystkie modele znajdziesz w kategorii szafy na chemikalia.
Solidna konstrukcja. Korpus i drzwi z blachy 1 mm są zgrzewane w jedną całość, więc szafa przyjeżdża gotowa. Korpus wytrzymuje do 400 kg w wersji niskiej i do 700 kg w wysokiej, a stopki poziomujące wyregulujesz od środka.
Półko-wanienki z ociekaczem. Ocynkowane, uszczelniane wanienki o nośności 60 kg zatrzymują wyciek, zanim spłynie na niższe półki. Ich wysokość zmienisz co 25 mm, więc wnętrze szafy łatwo dopasujesz do kanistrów i butelek różnej wielkości.
Wentylacja. Drzwi mają perforację, a w korpusie są anemostaty, które ułatwiają podłączenie systemu wentylacji i odprowadzanie niebezpiecznych oparów. Modele niskie mają jeden anemostat, a wysokie dwa.
Zamek i oznakowanie. Trójpunktowy zamek RONIS z dwoma kluczykami rygluje drzwi w trzech miejscach i chroni zawartość przed niepowołanym dostępem. W standardzie drzwi mają naklejkę z piktogramem GHS02.
Elastyczne wyposażenie. Dokupisz półki, szuflady albo magnetyczny uchwyt na dokumenty i wybierzesz jeden z 16 kolorów RAL w standardzie.
Malow daje na te szafy 10 lat gwarancji (według warunków gwarancji Malow). Wysoką szafę pełną kanistrów przykręć do ściany, bo to poprawia bezpieczeństwo użytkowania szafy. Uważaj tylko na agresywne chemikalia, takie jak stężone kwasy, które z czasem mogą uszkodzić ocynk i farbę. Przy przechowywaniu żrących substancji zapytaj nas o meble Malow ze stali nierdzewnej.
Niskie szafki na chemikalia MSW 110/5-24pa i 112/5-24pa
Niska szafka na chemikalia ma 1040 mm wysokości i zmieści się obok stanowiska, przy którym chemia jest potrzebna na co dzień. MSW 110/5-24pa ma 1000 mm szerokości, a MSW 112/5-24pa 1200 mm, przy głębokości 500 mm. W środku są dwie półko-wanienki, a jeden anemostat dba o stałą wentylację wnętrza.
Wysokie szafy na chemikalia MSW 210/5-25pa i 212/5-25pa
Wysokie szafy mają 1990 mm wysokości oraz 1000 mm (MSW 210/5-25pa) albo 1200 mm szerokości (MSW 212/5-25pa). Cztery półko-wanienki pomieszczą zapas chemii dla całego warsztatu albo działu utrzymania ruchu, a dwa anemostaty zadbają o przewietrzanie. Jeśli nie potrzebujesz anemostatu, wybierz szafy MSW z półko-wanienkami, a do ciasnego miejsca wąską MSW 205/5-20 o szerokości 500 mm.
W jakich branżach znajduje zastosowanie szafa na chemikalia?
Szafy chemiczne wyposażone w wanienki i anemostaty sprawdzają się w warsztatach samochodowych, w utrzymaniu ruchu, stolarniach, drukarniach i gospodarstwach rolnych. Inaczej wygląda przechowywanie odczynników chemicznych w szkolnych pracowniach, gdzie często stosuje się szafy z wyciągiem.
Szafy gospodarcze MSAU i WZD - na środki czystości, nie na chemię niebezpieczną
Nie każda szafa na substancje chemiczne musi mieć wanienki i anemostaty. Płyny do podłóg czy środki do łazienek wystarczy trzymać w zamykanej szafie gospodarczej. Do tego służą szafy gospodarcze MSAU oraz meble gospodarcze WZD, na przykład szafka na środki czystości WZD 81. Szafa gospodarcza nie ma jednak wanienek ani otworów wentylacyjnych, więc produkty z P405 i chemię łatwopalną przenieś do szafy MSW. Więcej pisaliśmy w tekście o szafie gospodarczej do kotłowni i garażu.
Podsumowanie - szafy chemiczne i magazynek chemii przed 1 listopada
Jesień to dobry moment na porządki w chemii, a przy okazji na przeniesienie do zamykanej szafy produktów z P405 i substancji toksycznych. Bezpieczne przechowywanie chemikaliów to w praktyce aktualne karty, zamek, wanienka na wyciek i przewietrzanie. Dobrze dobrana szafa porządkuje warsztat i realnie podnosi bezpieczeństwo Twoich pracowników.
Jeśli wiesz, jaka szafa na substancje chemiczne jest Ci potrzebna, wybierz model w kategorii szafy na chemikalia i dodaj go do koszyka. Dostawę zorganizujemy w całej Polsce.
Jeśli nie wiesz, czy wystarczą Ci standardowe szafy chemiczne, czy potrzebujesz ognioodpornej, albo jak podłączyć anemostat, zadzwoń do nas. Jako autoryzowany dystrybutor Malow od ponad 30 lat pomożemy dobrać szafę do Twojej chemii.
Szafy na chemikalia - najczęstsze pytania
Czy pracodawca musi przechowywać chemikalia w zamykanej szafie?
Musi uniemożliwić dostęp osobom niepowołanym (§ 95 ogólnych przepisów BHP), a zwrot P405 wprost wskazuje przechowywanie pod zamknięciem. Zamykana szafka na chemikalia to najprostszy sposób, żeby spełnić oba warunki.Czy szafka na chemikalia musi mieć wentylację?
Przy produktach, które parują, tak, bo chodzi o zapobieganie gromadzeniu się oparów. Zwykle wystarczą otwory w drzwiach, a przy większych ilościach anemostat podłączony do wyciągu albo system wentylacji zewnętrznej.Czym szafa bezpieczeństwa różni się od zwykłej szafy na chemikalia?
Ma klasę odporności ogniowej według EN 14470-1 i służy przede wszystkim do przechowywania łatwopalnych substancji. Standardowe szafy chemiczne takiej klasy nie mają.Czy różne środki chemiczne można trzymać w jednej szafie?
Tak, jeśli nie reagują ze sobą. Agresywne chemikalia, np. kwasy, i środki chemiczne łatwopalne trzymaj osobno i sprawdź sekcje 7 i 10 karty charakterystyki.Ile kosztuje szafa na chemikalia Malow?
Według cen z dnia publikacji niska szafka na chemikalia MSW 110/5-24pa kosztuje w ABES od 1735,20 zł netto, a wysoka MSW 210/5-25pa od 2499,30 zł netto.
Telefon: +48 601 262 148
E-mail: kontakt@sklep.abes.com.pl
Albert Abes - specjalista od mebli metalowych w ABES